Eric van der Burg
Eric van der Burg, voorzitter Sociaal Werk Nederland

‘Jongeren vertrouwen de online wereld méér dan de kennis van ouders, leraren, artsen of andere deskundigen’

Ik zit op Insta, dus ik besta

Ik dacht altijd dat ik best bij de tijd ben wat betreft sociale media. Gamen, daten, chatten, gokken, tiktokken: als ik het al niet zelf doe, weet ik in ieder geval van het bestaan ervan. Dat zelfbeeld smolt als sneeuw voor de zon toen ik in Haarlem de eerste training over online jongerenwerk mocht aftrappen. Wat bleek? Anno 2021 zijn veel jongeren meer online bezig dan in de ‘echte’ wereld. En vaak lopen die werelden voor henzelf naadloos in elkaar over. Ik zit op Insta, dus ik besta.

Dat brengt ook gevaren met zich mee. Want waar zit de handrem? Wie signaleert het als er gepest wordt, als er des- of malinformatie rondzingt, of als iemand radicaliseert? Het antwoord daarop werd me gelukkig ook snel duidelijk in Haarlem: jongerenwerkers zijn daarvoor de aangewezen professionals. Zij kennen de straat én de online wereld. Voor hen wordt het steeds gewoner om ook online een netwerk op te bouwen en het vertrouwen van jongeren te winnen. Om ervoor te zorgen dat álle jongerenwerkers dat kunnen doen is er echter nog wel wat nodig. Bewustwording, training, opleiding.

‘De norm moet zijn: “wat je in het echte leven niet doet, doe je ook online niet”,’ zegt een expert mediawijsheid in dit magazine. Maar houdt iedereen zich daar ook aan? En hoe moet je dat checken? En probleem twee: veel jongeren vertrouwen de online wereld méér dan de kennis van ouders, leraren, artsen of andere deskundigen. Het staat op TikTok dus het is waar. Anders gezegd: wat is echt en wat is niet echt? Kun je nepnieuws ook stoppen door het niet door te sturen?

Dat is des te urgenter omdat online 24/7 aanstaat. ‘Jongeren gáán niet online, maar zíjn online,’ stelt een andere jongerenwerkster. Zij gebruikt niet voor niets games om jongeren bewust te maken van de risico’s online. ‘Je moet zijn waar je doelgroep is’.

Van alle sociaal werkers lopen de jongerenwerkers dan ook voorop in het zien van online werken als standaardonderdeel van hun dagelijks werk. Daar plukken ze de vruchten van, maar het zorgt ook voor nieuwe dilemma’s: hoe manifesteer je je als professional op sociale media? En wat deel je wel en niet met professionals uit bijvoorbeeld de jeugdzorg of de politie? Online kun je gemakkelijk enkele honderden jongeren bereiken, maar wanneer en met wie onderhoud je ook face-to-face contact? En hoe houd je de razendsnelle ontwikkelingen bij? ‘Dat jongeren nu op Instagram of snapchat zitten en niet meer op Facebook en LinkedIn had ik wel ontdekt. Maar volgens mij zijn er allang weer nieuwe kanalen die ik nog niet ken!’ Alert blijven dus.

Nieuwe media, nieuw gedrag, nieuwe probleemgebieden, nieuwe oplossingen. Daarover gaat dit magazine. Van harte aanbevolen!

Eric van der Burg, voorzitter Sociaal Werk Nederland